را تنها پيشوا و امام خاندان پيامبر مىدانستند . ولى شهادت ناگهانى او و تقيه على ( ع ) تنها فرزند باقيمانده‌اش كه به زين العابدين شهرت دارد ، شيعيان را در حال آشفتگى قرار داد و خلائى را در رهبرى فعال پيروان اهل البيت بوجود آورد . از اين رو پس از شهادت حسين ( ع ) ، دوره‌اى بوجود مىآيد كه نخستين كشمكش‌ها را بر روى مسأله رهبرى پيروان على ( ع ) متمايز مىكند كه در نتيجه آن شيعيان به دو گروه مختلف تجزيه مىشوند . على بن الحسين ( زين العابدين ) ( ع ) تنها پسر حسين ( ع ) بود كه به علت بيمارى نتوانست در جنگ در كربلا شركت كند و بدين وسيله جان سالم از اين صحنه غم‌انگيز بدر برد . در آن زمان وى بيست و سه‌ساله بود . ( 3 ) زين العابدين ، پس از بازگشت از كربلا ، قسمت اعظم عمر خود را در مدينه زيست و از هرگونه درگيرى در سياست تا آنجا كه مىتوانست اجتناب كرد . تراژدى كربلا تاثير شگرف به روى گذاشت و بسيار طبيعى بود كه بيزارى عميقى از امويان داشته باشد و آنها را مسئول قتل عام پدر و همه اعضاى ديگر خاندان خود بداند . در عين حال ، علىرغم اين احساسات از ابراز هرگونه موضع‌گيرى خصمانه علنى نسبت به آنان پرهيز نمود . بالنتيجه امويان نيز كوشيدند تا روابط حسنه‌اى با او برقرار كنند و بخصوص مروان بن الحكم و پسرش عبد الملك حتّى احترام و محبّت خاصى نسبت به او نشان مىدادند . ( 4 ) چون مدنىها در سال 62 / 681 عليه يزيد بن معاويه برخاستند ، زين العابدين به منظور تأكيد بر اتخاذ موضع بىتفاوتى خويش در اين كشمكش سياسى در جامعه ، مدينه را ترك كرد و براى اقامت در ملك خود به خارج از شهر رفت . ( 5 ) وقتى كه مروان ، حاكم مدينه ، از طرف مردم مدينه ناچار به ترك شهر شد ، همسر خود را برداشت و به نزد زين العابدين برد و از او تقاضا كرد تا وى را نگهدارى كند زين العابدين ( ع ) ، جوانمردى خود را با قبول اين مسئوليت به منصهء ظهور رساند و او را تحت الحفظ پسرش عبد الله به طائف فرستاد . ( 6 ) در عين حال ارتش زياد به فرماندهى مسلم بن عقبه در نبرد حره مدنىها را شكست داد و شهر را مورد تاخت‌وتاز و چپاول قرار داد ولى زين العابدين ( ع ) و خاندانش از تعرض مصون ماندند .